Gone with the wind

Câu hỏi đang được đặt ra trong thời đại BANI của chúng ta: AI là kẻ khuếch đại hỗn loạn hay là lối thoát duy nhất? Câu hỏi này thú vị ở chỗ, câu trả lời không phải là có, cũng không phải là không. AI khuếch đại BANI như thế nào? AI làm "B" - Brittle (Giòn vỡ) trở nên nguy hiểm hơn.  Hệ thống càng phụ thuộc AI càng trở nên giòn theo cách mới  -  không phải yếu, mà là mạnh đến mức không dự đoán được điểm gãy. Một thuật toán sai trong hệ thống tài chính có thể xóa hàng tỷ đô trong vài giây. Flash crash năm 2010 là ví dụ thực, thổi bay 1.000 điểm của chỉ số Down Johns trong 10 phút, tương đương hơn 1.000 tỷ USD đã bốc hơi.   Khi AI ra quyết định thay người trong chuỗi cung ứng, y tế, vũ khí... một lỗi nhân lên theo cấp số nhân , không còn bị "hấp thụ" bởi phán đoán của con người. Sự phụ thuộc vào AI tạo ra single point of failure ở quy mô văn minh. AI làm "A" - Anxious (Lo âu) leo thang. Thị trường lao động bất ổn. Không ai biết nghề nào sẽ tồn tại sau 5 nă...

  Tại sao thế giới BANI ngày càng khó hiểu (Incomprehensible)? Từ thời  Isaac Newton  đến thời  Albert Einstein , con người sống trong một niềm tin sâu sắc: Thế giới, về bản chất, là một hệ thống có trật tự; và nếu đủ thông minh, ta có thể hiểu nó. Đó là nền tảng của toàn bộ văn minh hiện đại. Nhưng niềm tin đó đang sụp đổ, vì  nó không còn tuân theo cách hiểu mà chúng ta từng dùng để hiểu nó. BANI không chỉ mô tả thế giới không thể hiểu nổi - nó mô tả một thế giới mà bản thân sự khó hiểu đã trở thành cấu trúc nền tảng , không phải ngoại lệ. Trong mô hình BANI, chữ I - Incomprehensible là hệ quả tất yếu của ba yếu tố trước đó. Chúng ta cảm thấy khó hiểu không phải vì thiếu thông tin, mà vì có quá nhiều thông tin nhưng thiếu sự kết nối có nghĩa . Tuy vậy, "không thể hiểu được" là triệu chứng, không phải nguyên nhân. Sự đứt gãy giữa Nhân và Quả (Phi tuyến tính) Trong quá khứ, chúng ta quen với tư duy tuyến tính: "Làm A sẽ dẫn đến B". Nhưng trong thế giới BANI, m...

Trong nhiều năm, các nhà quản trị và lãnh đạo đã quen với một khái niệm: VUCA  - một thế giới đầy biến động (Volatility), bất định (Uncertainty), phức tạp (Complexity), và mơ hồ (Ambiguity). VUCA từng là một cách mô tả rất chính xác về thực tại. Nhưng hôm nay, có một vấn đề: VUCA không còn đủ để mô tả thế giới nữa.  Chúng ta không chỉ sống trong bất định. Chúng ta đang sống trong một thế giới… khó hiểu đến mức không thể dự đoán theo cách cũ. Khi mọi thứ sụp đổ nhanh hơn bạn kịp hiểu: Chào mừng bạn đến với BANI . Trước tiên: VUCA là gì? VUCA là khung tư duy do quân đội Mỹ đặt ra từ thập niên 1990, mô tả thế giới hậu Chiến tranh Lạnh: V olatility: Biến động U ncertainty: Bất định C omplexity: Phức tạp A mbiguity: Mơ hồ VUCA giả định rằng thế giới khó đoán, nhưng vẫn có thể phân tích và kiểm soát được nếu bạn đủ thông tin và chiến lược.  Sau COVID-19, khủng hoảng khí hậu, chiến tranh, AI bùng nổ, sự sụp đổ của các định chế… người ta nhận ra rằng vấn đề không chỉ là "kh...