Gone with the wind

SpaceX của Elon Musk vừa nộp đơn xin phóng tới 1 triệu vệ tinh để xây dựng mạng lưới AI trên quỹ đạo Trái Đất, và Musk mô tả đây là "bước đầu tiên hướng tới nền văn minh Kardashev II". Rất nhiều người tò mò về cái tên Kardashev và tự hỏi "nền văn minh Kardashev II" là gì? Nền văn minh Kardashev (hay thang đo Kardashev - Kardashev scale) là một phương pháp phân loại mức độ phát triển công nghệ của một nền văn minh dựa trên lượng năng lượng mà nền văn minh đó có khả năng khai thác và sử dụng. Thang đo này được đề xuất bởi nhà thiên văn học Liên Xô Nikolai Kardashev (Николай Кардашёв) vào năm 1964. Ông trình bày ý tưởng này lần đầu trong bài báo khoa học có tựa đề "Transmission of Information by Extraterrestrial Civilizations" (Передача информации внеземными цивилизациями), được công bố đầu tiên bằng tiếng Nga trên tạp chí Astronomicheskii Zhurnal (tháng 3–4/1964), sau đó dịch sang tiếng Anh trên Soviet Astronomical Journal (tháng 9–10/1964). Bài báo đượ...

V ibe-coding sẽ trở thành kỹ năng cơ bản như Excel hay Google Sheets? Vibe-coding là một thuật ngữ mới nổi lên trong cộng đồng công nghệ gần đây (khoảng năm 2025-2026), dùng để chỉ cách thức xây dựng ứng dụng phần mềm một cách nhanh chóng, casual, theo cảm hứng (“vibe”) , chủ yếu nhờ sức mạnh của các mô hình AI mã hóa (coding AI) như Claude, ChatGPT, Gemini Code, Cursor, Replit Agent, Bolt, Lovable, v.v. “Vibe” ở đây mang nghĩa “cảm hứng, theo sở thích, ý tưởng mơ hồ”: Người dùng không cần lập kế hoạch chi tiết, không cần viết code thủ công từ đầu, mà chỉ cần mô tả ý tưởng bằng ngôn ngữ tự nhiên , rồi để AI sinh code, sửa lỗi, thêm tính năng theo từng vòng lặp trò chuyện. “Coding” vẫn là coding thật, nhưng người thực hiện không nhất thiết phải là lập trình viên chuyên nghiệp. Nhiều người không biết code (non-developers) cũng có thể tạo ra ứng dụng hoàn chỉnh chỉ trong vài giờ đến vài ngày. Đặc điểm chính của vibe-coding là: Tốc độ cực nhanh:  Một ứng dụng web đơn giản có thể hoà...

Đây là thời điểm vàng để xây dựng và phân phối qua ChatGPT apps – kênh mới với rào cản thấp và tiềm năng tiếp cận hàng tỷ người dùng. Những ai hành động sớm sẽ chiếm lợi thế lâu dài. Khi bạn nói hoặc gõ: “Giúp tôi tìm chuyến bay tốt từ Hà Nội đến thành phố Hồ Chí Minh”, một widget tương tác sẽ hiện ngay trong cuộc trò chuyện. Bạn duyệt lựa chọn, so sánh giá và đặt vé – tất cả mà không rời khỏi chat. Chiến lược rất đơn giản: thay vì trả lời bằng text và đẩy người dùng sang nơi khác, ChatGPT sẽ hiển thị widget tương tác từ ứng dụng bên thứ ba ngay trong cuộc trò chuyện, cho phép người dùng thực hiện giao dịch trực tiếp (và theo thời gian, OpenAI có thể lấy một phần nhỏ hoa hồng). Ra mắt vào tháng 10/2025 tại Dev Day, các đối tác ban đầu đã bao gồm những “ông lớn” như Adobe, DoorDash, Canva, Figma, Booking.com, Coursera, Expedia, Spotify và Zillow. Nhiều công ty lớn nhất thế giới đang đặt cược rằng chat sẽ trở thành giao diện chính cho sản phẩm của họ. ChatGPT apps là cơ hội phân phối hiế...

Các báo cáo thực tế về tác động của AI đến giáo dục từ UNESCO, OECD, World Economic Forum và nhiều nghiên cứu học thuật gần đây cho biết AI có thể làm giáo dục trở nên không công bằng hơn nếu không được triển khai một cách có chủ đích. AI khiến khoảng cách tiếp cận công nghệ ngày càng rộng hơn. Các AI chất lượng cao như Claude, GPT-4o, Gemini Advanced thường yêu cầu thiết bị mạnh (máy tính, điện thoại tốt), kết nối internet ổn định, tốc độ cao, tài khoản trả phí (subscription). Học sinh ở khu vực nông thôn, gia đình thu nhập thấp, hoặc các nước đang phát triển (bao gồm nhiều nơi ở Việt Nam) khó tiếp cận những công cụ này. Hệ quả là, học sinh thành thị, gia đình khá giả dùng AI để học nhanh hơn, làm bài tốt hơn, trong khi học sinh nghèo bị bỏ lại phía sau, khoảng cách thành tích học tập ngày càng lớn. Hiệu ứng Matthew cũng được tranh luận nhiều trong giáo dục thời đại AI. Học sinh đã có nền tảng tốt (kiến thức vững, kỹ năng tiếng Anh tốt, gia đình hỗ trợ) sẽ khai thác AI hiệu quả hơn: đ...

Khi bước sang năm 2026, nhiều nhà lãnh đạo đang lo lắng về môi trường kinh doanh bất định. Với bản chất thay đổi mạnh mẽ của AI, bất ổn địa chính trị, hoặc gián đoạn kinh tế, việc lập kế hoạch cho tương lai trở nên khó khăn. Theo một dự án học thuật đã theo dõi chỉ số bất định chính sách kinh tế toàn cầu từ những năm 1980, năm mức đo cao nhất được ghi nhận kể từ khi nghiên cứu bắt đầu đều rơi vào năm năm gần đây. Các bài nghiên cứu đề cập đến “bất định” (uncertainty) trong đánh giá trên Glassdoor tăng lên theo từng năm. Và từ này bản thân cũng xuất hiện thường xuyên hơn trong các báo cáo lợi nhuận vào đầu năm 2025. Do đó, khả năng quản lý sự bất định - chịu đựng nó đủ lâu để khám phá ra những cơ hội ở phía bên kia - quan trọng hơn bao giờ hết. Như đồng sáng lập OKCupid Sam Yagan từng nói: “Yếu tố dự báo lớn nhất cho sự thành công của một lãnh đạo điều hành là cách bạn đối phó với sự mơ hồ.” Các nhà tâm lý học, kinh tế học và triết gia hàng đầu đang không ngừng nghiên cứu về chủ đề nà...

Tiền boa (tip) là khoản tiền thêm mà khách hàng tự nguyện đưa cho người phục vụ để cảm ơn dịch vụ tốt. Đây là cách thể hiện sự hài lòng và tri ân với người đã phục vụ mình.  Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của tiền boa. Thuyết phổ biến nhất xuất phát từ các quán cà phê Anh thế kỷ 17-18, nơi có hộp ghi chữ "T.I.P.S" (To Insure Prompt Service - Để đảm bảo phục vụ nhanh chóng). Khách bỏ tiền vào hộp này để được phục vụ ưu tiên. Dù hấp dẫn, giả thuyết này không được giới ngôn ngữ học xác nhận hoàn toàn , nhưng rất phổ biến trong văn hóa đại chúng.  Cũng có thuyết cho rằng t ừ “tip” ban đầu là tiếng lóng, nghĩa là “to give” (cho, tặng). Lại có thuyết nói, động từ "tip" trong tiếng Anh có nghĩa "chạm nhẹ" - khách chạm nhẹ vai người phục vụ và đưa tiền. Thậm chí, một số nguồn cho rằng phong tục này có từ thời La Mã cổ đại, khi chủ nhân cho người hầu thêm tiền thưởng, hay từ giới quý tộc Anh thường cho tiền người hầu trong các bữa tiệc.  Sau đó, phong tục lan sa...