Bài đăng

Tản mạn về Nhật thực, Nguyệt thực (nhân dịp 12/8)

Hình ảnh
Mùa nhật thực lại tới. Về mặt khoa học, nhật thực  là hiện tượng Mặt Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời, che khuất Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất. Chỉ xảy ra vào lúc trăng non (Mặt Trăng ở giữa). Nguyệt thực là Trái Đất đi vào giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, bóng Trái Đất che Mặt Trăng. Chỉ xảy ra vào lúc trăng tròn. Vì quỹ đạo Mặt Trăng nghiêng ~5° so với mặt phẳng quỹ đạo Trái Đất quanh Mặt Trời, không phải tháng nào cũng có nhật/nguyệt thực. Chỉ khi ba thiên thể thẳng hàng đủ gần (gần điểm nút quỹ đạo). Trên toàn cầu, mỗi năm, tổng số nhật thực và nguyệt thực tối thiểu 4, tối đa 7 lần/năm. Trong đó, nhật thực thường xảy ra 2 lần/năm, tối đa 5 lần (rất hiếm khi 5 lần/năm, lần gần nhất là năm 1935, lần tới là năm 2206). Nguyệt thực thường 2 lần/năm, có năm lên tới 3-4 lần (bán phần + toàn phần + nửa tối). Nhật thực toàn phần rất hiếm gặp trên toàn cầu nhưng vẫn xảy ra ở đâu đó trên Trái Đất gần như mỗi 1-2 năm. Dải tổng thực rất hẹp, chỉ 100-160 km, do bóng tối Mặt Trăng nhỏ...

Khi mọi thứ đều tối ưu hóa: con người còn TỰ DO không?

Hình ảnh
Khi AI ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn, một câu hỏi cấp bách đang bị bỏ qua: liệu con người có quyền được sống tự do khỏi ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo (AI) hay không? Barez (2025) đã xác định chính xác cơ chế này: “bốn đặc điểm cốt lõi của AI - thu thập dữ liệu quy mô dân số, suy luận hộp đen, tự động hóa dự đoán và tốc độ không có sự can thiệp của con người - làm nghiêng quyền lực về phía các nhà điều hành, làm suy yếu các quyền tự do và thu hẹp phạm vi công cộng.” Quyền tự do nói "Không" Hãy tưởng tượng bạn nộp đơn xin việc, rồi phát hiện ra rằng một thuật toán được hỗ trợ bởi AI đã từ chối hồ sơ của bạn trước khi một người nào đó xem xét. Hoặc hãy tưởng tượng bạn đến gặp bác sĩ và các phương pháp điều trị được lựa chọn bởi một cỗ máy mà bạn không thể nào chất vấn. AI ảnh hưởng đến các quyết định tuyển dụng , thuê/mua nhà , chọn tour du lịch, chọn trường,  khoản vay , điểm tín dụng , nguồn cấp dữ liệu mạng xã hội , dịch vụ chính phủ và thậm chí cả những tin tức hoặc thông...

The Odyssey - Người lính trở về sau chiến tranh

Hình ảnh
Odyssey - cuộc phiêu lưu tưởng tượng 2.800 năm tuổi Hy Lạp cổ đại (Hellas) là vùng đất của người Hy Lạp (Hellenes), bao gồm bán đảo Hy Lạp, các đảo Aegean, và một số thuộc địa. Thành Troy (tiếng Hy Lạp cổ: Τροία / Troia, còn gọi là Ilion hoặc Ilios) là một thành phố cổ nằm ở vùng Tây Bắc Tiểu Á (nay là đồi Hisarlik, Thổ Nhĩ Kỳ), cách bờ biển Địa Trung Hải khoảng vài km. . Trong thần thoại Hy Lạp, đây là một thành phố giàu có, hùng mạnh, được thần Apollo và Poseidon giúp xây dựng tường thành kiên cố. Người Troy trong thần thoại không phải là người Hy Lạp, dù có quan hệ văn hóa và thương mại với họ.  Troy (Wilusa trong văn bản Hittite) nằm ở vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng: gần eo biển Dardanelles (Hellespont), cửa ngõ nối biển Aegean với Biển Đen. Ai kiểm soát Troy thì có thể kiểm soát hoặc thu thuế tàu bè đi lại giữa Hy Lạp, Tiểu Á và vùng Biển Đen (nơi có nhiều tài nguyên quan trọng). Troy là một thành phố giàu có, có quan hệ ngoại giao với đế chế Hittite (cường quốc lớn nhất...