Gone with the wind

Ảnh hưởng của các vật thể ngoài không gian như Mặt Trăng, Mặt Trời, sao chổi, Sao Hỏa, Sao Thủy, v.v. đến Trái Đất và con người có thể được xem xét ở hai khía cạnh chính: vật lý (tác động đến môi trường tự nhiên của Trái Đất) và tâm sinh lý (ảnh hưởng đến tâm lý, sinh học của con người). 1. Mặt Trăng Ảnh hưởng vật lý đến Trái Đất: Thủy triều : Mặt Trăng là nguyên nhân chính gây ra thủy triều trên đại dương do lực hấp dẫn của nó. Sự thay đổi thủy triều này cũng ảnh hưởng đến các dòng chảy biển và khí hậu ở một mức độ nào đó. Thủy triều rắn : Lực hấp dẫn của Mặt Trăng làm biến dạng nhẹ vỏ Trái Đất (khoảng vài cm), tạo ra hiện tượng "thủy triều rắn". Một số nghiên cứu cho thấy các giai đoạn trăng rằm hoặc trăng non (khi lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời cộng hưởng) có thể làm tăng nhẹ khả năng xảy ra động đất nhỏ ở các vùng đứt gãy nhạy cảm. Từ trường : Mặt Trăng không có từ trường mạnh, nên không ảnh hưởng trực tiếp đến từ trường Trái Đất. Gây ra động đất? Mối liên...

Trẻ em hoàn toàn có thể tham gia các hoạt động khám phá không gian, và có rất nhiều lựa chọn thú vị phù hợp với lứa tuổi cũng như sở thích của các em. Dưới đây là một số gợi ý: Tham quan trung tâm khoa học hoặc bảo tàng không gian : Nhiều nơi như bảo tàng khoa học, đài thiên văn hoặc trung tâm vũ trụ (ví dụ: NASA Visitor Centers nếu ở nước ngoài) có các chương trình dành riêng cho trẻ em. Các em có thể xem mô hình tàu vũ trụ, học về hành tinh, hoặc tham gia mô phỏng không gian. Quan sát bầu trời : Trẻ em có thể bắt đầu với việc dùng kính thiên văn nhỏ hoặc thậm chí chỉ cần mắt thường để ngắm sao, mặt trăng, và các hiện tượng như mưa sao băng. Các câu lạc bộ thiên văn địa phương thường tổ chức sự kiện quan sát phù hợp cho trẻ. Thí nghiệm khoa học đơn giản : Phụ huynh hoặc giáo viên có thể hướng dẫn trẻ làm các thí nghiệm tại nhà như chế tạo mô hình tên lửa bằng chai nhựa và baking soda, hoặc mô phỏng bề mặt mặt trăng với bột và nước. Trại hè không gian : Một số tổ chức quốc tế hoặc...

Ngoài Hệ Mặt Trời, loài người chưa "chạm tới" bất kỳ hành tinh hay thực thể vũ trụ nào theo nghĩa vật lý (như hạ cánh hoặc đặt thiết bị trực tiếp lên bề mặt). Dưới đây là thông tin tổng quan về những gì con người đã "chạm tới" và khám phá được về các hành tinh trong Hệ Mặt Trời, bao gồm các thiết bị (tàu vũ trụ, tàu đổ bộ, robot tự hành) đã chạm tới hoặc bay qua chúng.  Các sao trong Hệ Mặt Trời - từ kien-thuc.fandom.com 1. Sao Thủy (hay Thủy Tinh - Mercury)  Thủy Tinh là hành tinh nhỏ nhất và gần Mặt Trời nhất, với bề mặt đầy hố va chạm giống Mặt Trăng, nhưng cũng có các vách đá lớn (scarps) do co ngót địa chất khi hành tinh nguội đi. Hành tinh này không có khí quyển đáng kể, chỉ có lớp khí mỏng (exosphere) chứa hydro, helium, và oxy. Nhiệt độ dao động từ -173°C đến 427°C. Từ trường yếu (khoảng 1% Trái Đất), cho thấy lõi sắt lớn vẫn hoạt động.   Thiết bị đã chạm tới hoặc khám phá :     - Mariner 10 (NASA) : Bay qua 3 lần (1974-1975), không hạ cán...

Lunar Gateway là một thành phần quan trọng trong chương trình Artemis của NASA. Lunar Gateway là trạm không gian quỹ đạo Mặt Trăng, được thiết kế để hỗ trợ các sứ mệnh hạ cánh, nghiên cứu khoa học, và làm bàn đạp cho các sứ mệnh xa hơn (như sao Hỏa). Lunar Gateway theo thiết kế và mô phỏng, từ NASA 1. Tổng quan về Lunar Gateway Lunar Gateway là một trạm không gian nhỏ, có người lái, quay quanh Mặt Trăng theo quỹ đạo Near-Rectilinear Halo Orbit (NRHO) . Nó đóng vai trò trung chuyển giữa tàu Orion (từ Trái Đất) và tàu hạ cánh (như Starship HLS), đồng thời là nơi nghiên cứu khoa học và thử nghiệm công nghệ. Mục đích Trạm trung chuyển : Làm điểm dừng chân cho phi hành gia trước và sau khi hạ cánh xuống Mặt Trăng. Nghiên cứu khoa học : Quan sát Mặt Trăng, vũ trụ sâu, và thử nghiệm tác động của bức xạ vũ trụ lên con người. Chuẩn bị cho sao Hỏa : Thử nghiệm hệ thống duy trì sự sống và công nghệ cho các sứ mệnh dài hạn trong không gian sâu. Hợp tác quốc tế : Tích hợp đóng góp từ các đố...

Hoàng hôn trên bề mặt Mặt Trăng - ảnh từ NASA (www.nasa.gov) Artemis là chương trình không gian của NASA nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng sau hơn 50 năm kể từ chương trình Apollo, đồng thời thiết lập sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng để chuẩn bị cho các sứ mệnh tương lai lên sao Hỏa. Tên "Artemis" lấy cảm hứng từ thần thoại Hy Lạp—Artemis là chị em song sinh của Apollo và là nữ thần Mặt Trăng. Cặp chị em song sinh Artemis - Apollo Artemis được công bố chính thức vào năm 2017 dưới thời Tổng thống Trump, với mục tiêu ban đầu là hạ cánh vào năm 2024 (sau đó điều chỉnh do chậm trễ). Mục tiêu chính của chương trình gồm: 1. Đưa con người trở lại Mặt Trăng : Đặc biệt là hạ cánh "người phụ nữ đầu tiên và người da màu đầu tiên" xuống bề mặt Mặt Trăng. 2. Thiết lập căn cứ lâu dài : Xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững trên quỹ đạo Mặt Trăng (Gateway) và trên bề mặt để hỗ trợ nghiên cứu và sinh sống. 3. Chuẩn bị cho việc hạ cánh trên Sao Hỏa : Sử dụng Mặt Trăng như bàn đạp để...

Chúng ta vừa tìm hiểu về bức xạ vũ trụ. Có một loại hạt gây tò mò nhất cho chúng ta, vì chúng không được dạy trong chương trình phổ thông đại trà: đó là các hạt năng lượng cao HZE. Tôi sẽ giải thích chi tiết cách các hạt nặng năng lượng cao (HZE - High-Z and Energy particles) trong bức xạ vũ trụ gây tổn thương DNA. Đây là một quá trình phức tạp, kết hợp giữa vật lý hạt và sinh học phân tử. 1. HZE là gì? HZE particles là các hạt nhân nguyên tử nặng (có số khối lớn, Z > 2) mang năng lượng cực cao, thường từ vài MeV/nucleon (megaelectronvolt trên nucleon) đến hàng GeV/nucleon. Ví dụ: - Heli (Z=2), Carbon (Z=6), Oxy (Z=8), Sắt (Z=26). - Chúng chiếm khoảng 1% tia vũ trụ thiên hà (GCRs) nhưng đóng góp lớn vào liều bức xạ do khả năng xuyên thấu và gây tổn thương cao. Đặc điểm: - Năng lượng cao: Từ 100 MeV/n đến >10 GeV/n. - Khả năng ion hóa mạnh: Điểm đặc biệt của HZE là  Linear Energy Transfer (LET)  cao (thường 100-200 keV/µm), nghĩa là chúng truyền năng lượng tập trung dọc t...