Lòng vị tha
Bạn đang lững thững đi bộ thì thấy một con kiến đang vật lộn trong vũng nước. Chân nó quẫy đạp như đang tập bơi lội Olympic, nhưng rõ ràng là thất bại thảm hại. Bạn có thể giả vờ không thấy, bước qua như thể đó là một phần của "hệ sinh thái tự nhiên", hoặc dừng lại một giây để thả cái lá hay cành cây xuống, cho nó cái phao cứu sinh mini. Nghe thì nhỏ xíu, nhưng khoảnh khắc này giống y chang cái tình huống "đứa trẻ chết đuối" trong bài luận kinh điển của Peter Singer năm 1972 – kiểu như: cứu hay không cứu, mà cứu thì tốn có một nốt nhạc, sao phải để nó thành drama triết học? Câu hỏi lớn hơn: Kiến có cảm nhận được đau đớn không? Nó có "đáng" để bạn quan tâm đạo đức không? Và bạn có nên hy sinh 5 giây quý báu của ngày bận rộn để làm anh hùng cứu kiến không? Xưa nay, thiên hạ cãi nhau um sùm về chuyện này. Phe "bài ngoại" – kiểu khoa học phương Tây thế kỷ 20 – thì bảo: "Thôi đi, chỉ có động vật giống người như chó mèo mới đáng quan tâm thôi. Ki...